MDR1

Bij de normale gezonde hond worden het hersenweefsel en het centrale zenuwstelsel beschermd tegen de hoge concentraties van giftige stoffen (zoals geneesmiddelen) die in de bloedbaan circuleren. Het “Multidrug Resistance gen 1″ (het MDR1 gen) heeft een belangrijke functie in de barrière tussen de bloedvaten en het hersenweefsel. Het codeert het eiwit P-glycoproteïne dat een onderdeel is van het membraan in de bloed-hersen-barriëre. P-glycoproteïne zorgt ervoor dat allerlei giftige stoffen (onder andere geneesmiddelen zoals Ivermectine) vanuit de hersencellen worden teruggevoerd in het bloed.

Het verschijnsel “Ivermectine-overgevoeligheid bij Collies en Collie-achtigen” werd voor het eerst beschreven in 1983. Ivermectine (een middel tegen parasieten) veroorzaakt vergiftigingsverschijnselen in de hersenen bij een deel van de Collies. Dat gebeurt al bij doseringen die één-tweehonderste deel zijn van de doseringen die bij andere honden tot schade leiden. De dieren die het treft gaan vaak overmatig speekselen, braken, ze krijgen epileptiforme aanvallen, spijsverterings- en ademhalingsstoornissen. Ze kunnen in coma raken en zelfs overlijden.

Honden die aan overgevoeligheid voor Ivermectine lijden, blijken overgevoelig te zijn voor een reeks van geneesmiddelen.

voorbeelden medicijnen en waar verkrijgbaar:

Dierenarts
1. Butorphanol – pijnstiller
2. Cyclosporine – remt immuunsysteem
3. Digoxine – hartmedicatie
4. Doxorubicine – celgroeiremmer
5. Etoposide – celgroeiremmer
6. Ivermectine – tegen luis, mijt en worm
7. Loperamide (Imodium® ) – tegen diarree – drogist
8. Mitoxantrone – celgroeiremmer
9. Ondansetron – tegen misselijkheid en braken
10. Paclitaxcel  – celgroeiremmer
11. Quinidine – hartmedicatie
12. Rifampicine – antibioticum
13. Vinblastine – celgroeiremmer
14. Vincristine – celgroeiremmer

Dierenspeciaalzaak
15. Acepromazine  – verdovingsmiddel  – dierenspeciaalzaak

Drogist
16. Domperidon  – tegen misselijkheid en braken  – drogist
17. Loperamide (Imodium® )  – tegen diarree  – drogist

Medicatie voor mensen
18. Morphine  – verdovingsmiddel, pijnstiller  – (mensen medicatie)

Het is heel aannemelijk dat deze lijst nog niet volledig is en dat er in de loop van de tijd nieuwe stoffen aan worden toegevoegd.

Oorzaak:
defect MDR1-gen
Het probleem wordt veroorzaakt door een defect in het DNA op een bepaald gen. Dit gen zorgt voor de aanmaak van een bepaalde stof (P-glycoproteine). Het is de taak van deze stof om er voor te zorgen dat toxische stoffen slechts in geringe concentraties in de hersencellen voorkomen. Stijgt de concentratie dan pompt dit eiwit het overschot terug in de bloedbaan. Het zal dan ook niet verbazen dat deze stof, deze beschermende pomp, zich bevindt in de cellen die de binnenkant van de bloedvaten vormen (de zgn. endotheelcellen).

Het gen heeft een naam gekregen naar de taak die hij heeft: Multi-Drug Resistance gen 1 vaak afgekort tot MDR1-gen.

Wanneer het gen stuk is, is uiteraard ook de pomp stuk omdat de stof daarvoor (P-glycoproteine) gewoon helemaal niet wordt aangemaakt.

Nu heeft een hond 2 van dit soort genen, een van zijn of haar vader en een van zijn of haar moeder. Wanneer een hond beschikt over minstens 1 goed gen (we noemen ze dan een drager), dan is deze hond nog steeds in staat het stofje aan te maken en zijn de risico’s minder. Er zijn echter aanwijzingen dat deze honden bij hoge doseringen van bepaalde geneesmiddelen toch in de problemen kunnen komen. Beschikt de hond echter over 2 verkeerde genen dan wordt het stofje helemaal niet aangemaakt. Dit noemen we lijders, ze lijden aan het gebrek en elke normale dosering van deze medicijnen zal fataal kunnen zijn. Ze krijgen in elk geval neuro-toxische verschijnselen.

Belangrijke geruststelling!
Het is geruststellend te weten dat honden die dergelijke verkeerde genen bezitten, verder compleet gezonde honden zijn die helemaal normaal functioneren! Zolang ze niet in contact met de genoemde stoffen komen zal er niets gebeuren. En met deze stoffen komen ze niet zomaar in contact (in voer bijvoorbeeld)  – het zijn allemaal geneesmiddelen. Wanneer een dergelijke hond ziek wordt en bepaalde medicijnen nodig heeft, is het belangrijk dat gezocht wordt naar alternatieven.

Belangrijke waarschuwing:
In de lijst kunt u zien dat een aantal middelen gewoon verkrijgbaar zijn bij de drogist of de dierenspeciaalzaak. We denken dan vooral aan Imodium® tegen diarree en het verdovende middel Acepromazine dat vaak wordt gebruikt voor bestrijden van vuurwerkangst of angst voor autorijden. U kunt deze stoffen dus zomaar zelf kopen en zonder goed advies aan uw hond toedienen. Het zal duidelijk zijn dat dit voor collie-achtigen een heel gevaarlijke onderneming kan zijn! Dus wat altijd geldt, geldt nu zeker: nooit medicijnen geven aan uw dier zonder een goed advies van uw dierenarts!

Rassen:
Het defecte gen is bij de volgende rassen aangetoond:

Australian shepherd, Australian shepherd miniature, Schotse herdershond (Collie) English Shepherd, McNab Dog, Old English Sheepdog (Bobtail), Shetland sheepdog (Sheltie), Longhaired whippet en de Silken Windhound of  kruisingen ervan. Duitse herder en Witte
herder. Border Collie, Bearded Collie en de Australian Cattle Dog.

Belangrijke aanrader:
Wanneer u een van de bovengenoemde rassen of een kruising ervan bezit dan raden wij u sterk aan bij uw hond wat bloed te laten afnemen voor het bepalen van het MDR1-gen. U krijgt dan een officiële verklaring van het laboratorium waarin staat of uw hond vrij, drager
of lijder is. De grote winst daarvan is dat u nu zeker weet of u (en uw dierenarts) nu wel of niet rekening moet houden met het toedienen van bepaalde geneesmiddelen. Daarnaast kan de informatie uiteraard ook nuttig zijn voor het nemen van de beslissing of u wel of niet wilt fokken met uw dier. Vooral wanneer u fokker bent zult u er met deze informatie alles aan kunnen doen te voorkomen dat er honden geboren worden die lijden aan dit defecte gen.

Bron: Genetic Couceling Services & Dierenkliniek Leusden